भगवती अम्मन मंदिर, कन्याकुमारी
Bhagavathy Amman Temple, Kanyakumari
भारताच्या दक्षिण टोकावरील, जेथे तीन समुद्र मिळतात तेथील कुमारिका देवीचे प्राचीन मंदिर.

नवीनतम आरती रेकॉर्डिंग
या मिनिटाला कोणतेही मंदिर थेट नाही. खाली नवीनतम आरती रेकॉर्डिंग आहेत, आणि थेट सुरू होताच ॲप तुम्हाला कळवते.
का प्रसिद्ध आहे
भारताच्या दक्षिण टोकावरील कुमारिका देवीचे शक्तिपीठ म्हणून भगवती अम्मन मंदिर प्रसिद्ध आहे. भाविक देवीची पूजा, तीन समुद्रांच्या संगमावर स्नान आणि सूर्योदय-सूर्यास्त पाहण्यासाठी येथे येतात, ज्यामुळे कन्याकुमारी भारतातील सर्वाधिक भेट दिल्या जाणाऱ्या स्थळांपैकी एक ठरते. देवीची हिऱ्याची नथ व शिवाशी अपूर्ण राहिलेल्या विवाहाची कथा यासाठी हे मंदिर विशेष प्रसिद्ध आहे. भाविक विवेकानंद रॉक मेमोरियल व तिरुवल्लुवर पुतळ्यालाही भेट देतात; आध्यात्मिक महत्त्व व नैसर्गिक सौंदर्य यांचा संगम कन्याकुमारीला अनोखे स्थान बनवतो.
इतिहास
भगवती अम्मन मंदिर भारताच्या मुख्य भूमीच्या दक्षिण टोकाला, जेथे बंगालचा उपसागर, अरबी समुद्र व हिंदी महासागर मिळतात तेथील कन्याकुमारी येथे आहे. हे कुमारिका देवी कन्याकुमारीला, म्हणजे पार्वतीच्या एका रूपाला समर्पित असून याच देवीच्या नावावरून नगराचे नाव पडले आहे. भाविक या मंदिराला एक शक्तिपीठ मानतात, जेथे सतीच्या पाठीचा (किंवा काही यादीत उजव्या खांद्याचा) भाग पडला असे मानले जाते. कन्याकुमारीतील कुमारिका देवीची उपासना अतिप्राचीन आहे — महाभारत, रामायण व प्राचीन तमिळ साहित्यात या स्थळाचा उल्लेख आहे, तसेच पहिल्या शतकातील 'पेरिप्लस ऑफ द एरिथ्रियन सी' या ग्रीक-रोमन ग्रंथातही कोमारी नावाच्या शुद्धीस्नानाच्या ठिकाणाचा उल्लेख आहे. सध्याचे मंदिर पांड्य राजांनी बांधले-विस्तारले, आणि नंतर विजयनगर व वेणाड (त्रावणकोर) राजांनी, ज्यांचे राज्य १९५६ पर्यंत या भागावर होते. द्राविड शैलीतील हे मंदिर उंच भिंतींनी वेढलेले आहे. निळ्या पाषाणातील देवीची मूर्ती तपश्चर्या करणाऱ्या तरुणीच्या रूपात, जपमाळ धारण केलेली दाखवली आहे. तिने परिधान केलेली प्रसिद्ध हिऱ्याची नथ इतकी चमकते की खलाशांना ती दीपगृह वाटायची, अशी आख्यायिका आहे — म्हणून समुद्राभिमुख पूर्वद्वार विशेष प्रसंगीच उघडले जाते. जवळच विवेकानंद रॉक मेमोरियल व तिरुवल्लुवर पुतळा आहे.
परंपरा आणि आख्यायिका
भक्ती परंपरेतून पुढे आलेले, प्रमाणित ऐतिहासिक तथ्य नाही
परंपरेनुसार बाणासुर राक्षसाला केवळ कुमारिकेच्या हातून मृत्यू येईल असा वर मिळाला होता. देवी पार्वतीने कन्याकुमारी रूपात जन्म घेऊन शिवाशी विवाहासाठी तपश्चर्या केली. विवाह मध्यरात्री ठरला, पण देवीने कुमारिकाच राहून बाणासुराचा वध करावा हे जाणून नारद ऋषींनी कोंबड्याप्रमाणे आरवून पहाट झाल्याचा भास निर्माण केला, आणि शुभमुहूर्त टळला असे मानून शिव परत फिरले. देवी कुमारिकाच राहिली व तिने पुढे बाणासुराचा वध केला. विवाहासाठी तयार केलेले तांदूळ व इतर पदार्थ किनाऱ्यावरील रंगीबेरंगी वाळू-गोट्यांत रूपांतरित झाले असे मानले जाते. अजूनही शिवाची वाट पाहणारी देवी भक्तांच्या इच्छा, विशेषतः विवाहविषयक, पूर्ण करते, आणि तीन समुद्रांच्या संगमात स्नान केल्याने पापक्षालन होते असा भाविकांचा विश्वास आहे.
सण
सप्टेंबर-ऑक्टोबरमधील नवरात्री हा सर्वात मोठा उत्सव असून त्यात देवीला रोज वेगवेगळ्या रूपांत सजवले जाते, आणि विजयादशमीला देवीच्या बाणासुरावरील विजयाची मिरवणूक निघते. मे-जूनमधील दहा दिवसांचा वैशाख उत्सव विविध वाहनांवरील देवीच्या मिरवणुका व तरंगोत्सवासह साजरा होतो. कर्कटक महिन्यात (जुलै-ऑगस्ट) होणारा कलाभम् उत्सव, ज्यात देवीला चंदनलेप लावला जातो, आणि चैत्र पौर्णिमा, जेव्हा सूर्यास्त व चंद्रोदय एकाच वेळी दिसतात, हे इतर विशेष प्रसंग आहेत.
जवळची मंदिरे
तनुमलयन मंदिर, सुचिंद्रमस्थानुमलयन (एकाच लिंगात शिव, विष्णू व ब्रह्मा) · सुचिंद्रम, तमिळनाडू
अळगिय नंबी मंदिर, तिरुक्कुरुंगुडीLord Vishnu as Azhagiya Nambi · Thirukkurungudi, तमिळनाडू
आदिकेशव पेरुमाल मंदिर, तिरुवट्टारLord Vishnu as Adikesava (reclining) · Thiruvattar, तमिळनाडू
लाइव्हवनमामलई पेरुमाल मंदिर, नंगुनेरीLord Vishnu as Thothadrinathan · Nanguneri, तमिळनाडू
आदिनाथ पेरुमाल मंदिर, आळवारतिरुनगरीLord Vishnu as Adinatha; Nammalvar · Alwarthirunagari, तमिळनाडू
वैकुंठनाथन मंदिर, श्रीवैकुंठमLord Vishnu as Vaikuntanatha · Srivaikuntam, तमिळनाडू
नेल्लईअप्पर मंदिरभगवान शिव (नेल्लईअप्पर) आणि देवी कांतिमती · तिरुनेलवेली, तमिळनाडू
आट्टुकल भगवती मंदिरभगवती · तिरुवनंतपुरम, केरळ
